Geld lenen lijkt niet moeilijk. De advertentiekrantjes slaan u om de oren met de mooiste aanbiedingen. "Geld verdienen door te lenen". Wie wil dat nu niet? Toch is het goed de zaken op een rijtje te zetten voordat u een lening aangaat.

Geld lenen was vroeger niet erg gebruikelijk. Lenen betekent immers schuld hebben en dat werd vroeger vaak ervaren als heel vervelend. Vandaag de dag denken we daar anders over, ruimer. De meeste mensen hebben tegenwoordig wel een lening lopen. Denk maar aan de lening voor de auto of een studielening.

Met deze informatie willen we u een paar tips geven om zelf een verstandig besluit te nemen.

Verder noemen we u een aantal voordelen én nadelen van geld lenen. Daarbij geven we een aantal afwegingen die u voor uw eigen situatie kunt gebruiken.

We gaan ook in op de registratie van leningen bij het BKR in Tiel.

Soorten leningen (kredieten)

Hieronder wordt besproken wat de voor- en nadelen zijn van een aantal soorten krediet. Elke vorm van krediet heeft weer andere gevolgen voor uw budget.

U vindt hier de volgende vormen.

Doorlopend krediet
Bij een doorlopend krediet mag u steeds geld lenen, tot aan een maximaal bedrag (de kredietlimiet). U kunt ook minder opnemen. Een doorlopend krediet kan gemakkelijk zijn als u niet meteen al het geld nodig heeft, bijvoorbeeld in het geval van een verbouwing. Of als u nog niet precies weet hoeveel geld u nodig heeft. Als u geld hebt afgelost, kunt u weer opnieuw tot de limiet geld opnemen.
Wat de rente betreft bent u met een doorlopend krediet meestal voordeliger uit dan met andere kredieten. Een nadeel is dat de rente niet voor de hele looptijd vaststaat. Wel betaalt u elke maand een vast bedrag voor rente en aflossing, maar welk deel van dat bedrag terugbetaling is en welk deel rente, hangt af van de rentestand op dat moment. Dus u weet van te voren niet precies hoe lang u aan het afbetalen zult zijn.

Persoonlijke lening
Bij een persoonlijke lening leent u een van te voren vastgesteld bedrag. Bij het afsluiten van de lening staan de hoogte van de rente vast en de looptijd vast. Het voordeel van een persoonlijke lening is dat u altijd precies weet waar u aan toe bent. De rente bij het afsluiten van een persoonlijke lening is - bij dezelfde kredietverstrekker - wel hoger dan de rente bij het afsluiten van een doorlopend krediet.

Krediet gekoppeld aan betaalrekening
Indien u beschikt over een krediet gekoppeld aan uw betaalrekening bij de bank, mag u rood staan op uw betaalrekening tot een afgesproken bedrag (de limiet). Elke bank heeft voor zo'n kredietfaciliteit een andere naam (bijvoorbeeld 'salariskrediet' of 'debetfaciliteit'). U betaalt bij afgesproken rood staan een lagere rente dan bij een ongeoorloofde roodstand. De hoogte van de limiet is vaak afhankelijk van het bedrag dat maandelijks op de rekening binnenkomt. De limiet kan bijvoorbeeld de hoogte van het maandsalaris zijn. De roodstand moet veelal binnen drie maanden aangezuiverd zijn. Met name wanneer het gaat om kortlopende tekorten is het handig deze via de betaalrekening te financieren. De hoogte van de rente ligt doorgaans tussen die van een doorlopend krediet en die van een persoonlijke lening in.

Huurkoop
Als uw autodealer u een lening voor de aanschaf van een auto aanbiedt, gaat het vaak om huurkoop. Na een aanbetaling betaalt u het restant van de koopsom in termijnen. U bent pas eigenaar van uw auto als u de laatste termijn hebt afbetaald. Aan deze vorm van krediet kleven nadelen. Als u de maandelijkse aflossing niet langer kunt opbrengen, en u heeft het verschuldigde bedrag nog niet voor 75 procent afbetaald, bent u uw auto kwijt. Als de opbrengst van de auto dan niet genoeg is om uw schuld af te betalen, moet u de rest alsnog betalen. Verder betaalt u bij huurkoop meestal een rente die dicht in de buurt ligt van de maximaal toegestane rente.

Postorderbedrijf
Bij veel postorderbedrijven kunt u, de rekening in termijnen afbetalen, ofwel kopen op afbetaling. Het gaat dan om het zogenaamd postorderkrediet. Ook als het om lage bedragen gaat, kunt u in termijnen betalen.
Een soort van doorlopend krediet is ook mogelijk bij postorderbedrijven. U mag dan bijvoorbeeld tot een bepaalde limiet aankopen doen, bijvoorbeeld € 1.000. Als u een deel van de rekening heeft betaald, mag u weer opnemen. U betaalt bij een postorderbedrijf een hogere rente dan u voor een lening bij een bank betaalt; doorgaans dicht bij het wettelijk maximum.

Klantenkaarten
Steeds meer winkels en bedrijven geven zogenaamde klantenkaarten of winkelpasjes uit. Met een klantenkaart koopt u een artikel, waarvoor u later de rekening krijgt. Soms kunt u met een klantenkaart de rekening in termijnen betalen. Als u een deel van het bedrag hebt betaald, mag u vaak weer opnieuw aankopen doen op krediet, tot aan een bepaalde limiet. Meestal betaalt u voor een krediet gekoppeld aan een klantenkaart een hoge rente.

Creditcards
Creditcards worden uitgegeven door bankinstellingen en creditcardorganisaties. Met een creditcard kunt u in bepaalde winkels, hotels, restaurants enz. kopen, ook in het buitenland. U kunt er mee betalen tot een bepaalde limiet is bereikt (bijvoorbeeld € 2000,-). Binnen enkele weken worden de bedragen van uw rekening afgeschreven. Soms bieden cr

creditcardorganisaties de mogelijkheid de rekening in termijnen te betalen. U bent dan door een hogere rente doorgaans duurder uit dan met een lening bij een bank. Verder betaalt u voor het bezit van de creditcard meestal een jaarlijks bedrag.

Leasen
Steeds vaker is het mogelijk artikelen te leasen. U betaalt dan een aantal jaren een vast bedrag per week of per maand. Er zijn twee vormen van leasen: financiële leasing en operationele leasing. Financiële leasing lijkt veel op huurkoop en is mogelijk voor bijvoorbeeld keukens, parket, tuinen e.d. Meestal worden bepalingen over onderhoud, garantie e d. in de lease-overeenkomst opgenomen. In veel gevallen kan aan het eind van de lease-periode gebruik worden gemaakt van een koopoptie tegen een symbolisch bedrag. Pas als u het bedrag van de koopoptie hebt betaald, bent u eigenaar van het artikel. Als u de aflossing niet meer kunt opbrengen, en u heeft nog geen 75% van uw schuld afbetaald, kan de leasemaatschappij het artikel opeisen. De rente die u bij financiële leasing betaalt, is aftrekbaar voor de belasting.

Dat is niet het geval bij operationele leasing dat veel op huren lijkt. Na afloop van het contract bent u bij operationele leasing geen eigenaar van het artikel. Eventueel kan het artikel wel gekocht worden. Voordat u een lease-overeenkomst sluit, is het raadzaam een vergelijking te maken met een persoonlijke lening of een doorlopend krediet. Betrek daarbij de rente die u moet betalen en alle overige voorwaarden van de verschillende financieringsvormen.

Voorschot effecten
Wanneer u reeds effecten bezit, is het mogelijk om met die effecten als onderpand krediet te krijgen. U bent verder vrij het krediet te besteden voor welk doel dan ook. Vaak wordt een dergelijk krediet gebruikt om nieuwe effecten te kopen. Vanwege het onderpand kan de rente lager zijn dan de rente op een doorlopend krediet of persoonlijke lening. Afhankelijk van de instelling, kunt u ongeveer 50 tot 80 procent van de waarde van de effecten als krediet krijgen. Een nadeel is dat wanneer de koersen dalen, het onderpand ook minder waard wordt, en de bank u kan verzoeken het onderpand aan te vullen.

Belening levensverzekering
Een andere manier om lening met onderpand te krijgen is een polis van de levensverzekering te belenen. Dit kan alleen als in de voorwaarden van de levensverzekering staat dat de polis te belenen is. Het krediet kunt u krijgen bij de verzekeraar van de levensverzekering. Het bedrag dat u zo kunt lenen is zo’n 90 tot 100 procent van de afkoopwaarde. U kunt het krediet opnemen tot uiterlijk de einddatum van de verzekering.

Hypotheken
Hypotheken zijn wel de meest bekende vorm van leningen. Het is in verschillende opzichten een speciaal soort lening.
Een hypotheek is het bedrag dat u leent voor de aankoop van een onroerend goed (meestal een woonhuis), met dat onroerend goed als onderpand. U leent het geld (al dan niet via een tussenpersoon, hypotheekbemiddelaar, etc.) van een bank. Met dat geld koopt u het huis, dat daarmee uw eigendom wordt.
Tegelijk is het huis onderpand: als u rente en aflossing niet betaalt kan de bank het huis verkopen om zo zijn geld terug te krijgen.
Voordat de bank een hypotheek verstrekt, wordt gekeken naar twee zaken: uw inkomen ("kunt u rente en aflossing betalen") en de waarde van het huis ("brengt het in geval van nood genoeg op"). De bank heeft op die manier meer zekerheid, de rente kan dus redelijk laag zijn vergeleken met bijvoorbeeld een persoonlijke lening.
Daarnaast is de rente van een hypotheek (niet de aflossing!) aftrekbaar voor de belasting. Dat bespaart u veel geld: tussen de 32 en de 52% van de rentekosten (afhankelijk van uw inkomen; hoe hoger het inkomen, hoe meer voordeel).

Soms is een een flink verschil ontstaan tussen de werkelijke waarde van een woning en de resterende hypotheekschuld (er is dan overwaarde). U kunt dan uw hypotheek verhogen en zo aan extra geld komen. U moet dan per maand wel meer gaan afbetalen. Doet u dat wel met zorg: de wijziging van de hypotheek brengt (flinke) kosten met zich mee. De rente op die extra hypotheek is alleen als hypotheekrente aftrekbaar van de belasting als u het geld gebruikt voor het onderhoud van uw eigen (eerste) woning. Gebruikt u het geld voor de aanschaf van een auto of boot, dan is de rente niet aftrekbaar.

Als u geld leent, kunt u nu, op dit moment meer kopen. Dat is een onmiskenbaar en aantrekkelijk voordeel. Reizen, een keuken, een auto, een geluidsinstallatie, een dakkapel: het wordt met een lening snel bereikbaar.

Het nadeel komt altijd daarna: de afbetaling van rente en aflossing. Wie leent, neemt nu de lusten en verschuift de lasten naar de toekomst.

Dat hoeft geen probleem te zijn, als u die lasten kunt dragen en als de toekomst een beetje overzienbaar is.

Het bedrag dat u leent, moet u binnen een bepaalde periode terugbetalen. Deze periode wordt de looptijd van de lening genoemd. Als u een korte looptijd kiest, betaalt u per maand een hoger aflossingsbedrag. Een kortere looptijd betekent dat u in totaal minder rente betaalt. Wanneer u een hoog aflossingsbedrag kunt opbrengen, kunt u dan ook beter voor een kortere looptijd kiezen. Is de financiële ruimte niet zo groot, dan kiest u voor het lagere aflossingsbedrag per maand, en daarmee voor een langere looptijd.

Bedenk dus wel: hoe hoger de lasten en hoe langer de aflossingsperiode, des te minder zekerheid u heeft over de aflossingsmogelijkheden.

Wat u zich daarbij moet realiseren is dat met een lening uw vaste lasten toenemen. De aflossing van een krediet is namelijk een vaste last: u zit er elke maand aan vast. Er is dan dus minder ruimte in uw budget om in een dure maand eens met geld te schuiven.

Afwegingen bij het lenen van geld
We geven u een flink aantal afwegingen. Kijk of er iets voor u bij zit.

·         Wie leent moet straks rente en aflossing gaan betalen. De vraag is dus of uw budget zoveel ruimte biedt dat u de maandelijkse afbetaling van een lening kunt opbrengen. Het antwoord op die vraag kunt u vinden door aan het rekenen te slaan: zet al uw inkomsten en uitgaven per maand op een rijtje. Houd rekening met inkomsten (bijvoorbeeld vakantiegeld) en uitgaven (bijvoorbeeld verzekeringspremies) die maar ééns per jaar betaald moeten worden: sla ze om naar een maandbedrag. Als u de maandbegroting heeft ingevuld, kunt u zien welk bedrag er per maand overblijft voor het aflossen van een lening. Als er op uw begroting niets overblijft zult u moeten bezuinigen om rond te kunnen komen. Lukt dat? Hoelang? Eerlijk zijn!

·         Als u niets of te weinig per maand overhoudt, kunt u ook een andere oplossing zoeken. Misschien kunt u de aankoop een tijdje uitstellen, of kunt u iets aanschaffen dat minder duur is. Of mogelijk kunt u ervoor kiezen iets te repareren, in plaats van het te vervangen.

·         Kunt u de aankoop niet uitstellen, dan zit er niets anders op dan extra te bezuinigen, of uw inkomsten te vergroten, bijvoorbeeld door een (bij)baantje, of het verhuren van kamers. Ook als uw begroting precies sluitend is, zal u moeten bezuinigen om de afbetaling van een lening op te kunnen brengen.

·         Een argument om toch een krediet te nemen terwijl u misschien liever niet de aflossing op u zou willen nemen, is wanneer er anders hogere kosten ontstaan. Stel dat uw huis dringend moet worden opgeknapt en dat u daarvoor een lening nodig heeft. Als u het huis niet opknapt, kan het zijn dat er nog grotere schade ontstaat aan het huis zodat u uiteindelijk duurder uit bent. Dit soort situaties kunnen ook ontstaan bij de vervanging van de auto die u beslist nodig heeft of de wasmachine.

·         Een krediet is in principe verantwoord als u de maandelijkse aflossing kunt opbrengen en daarnaast nog voldoende opzij kunt leggen voor andere grote uitgaven (zodat u daarvoor niet opnieuw hoeft te lenen)... én als u geen rekening hoeft te houden met een vermindering van uw inkomen gedurende de looptijd van het krediet.

·         In een aantal gevallen kan de looptijd te lang worden. U kunt dan beter geen krediet nemen of een krediet voor een lager bedrag afsluiten. Om te bepalen of de looptijd niet te lang is kunt u uzelf de volgende vragen stellen: wat is de levensduur van mijn aanschaf? Het is namelijk bijzonder frustrerend om de lening te moeten aflossen voor een aanschaf waar u al niets meer aan hebt. Als u bijvoorbeeld een tweedehands auto koopt die u na vier jaar moet vervangen, kunt u beter geen looptijd langer dan vier jaar nemen.

·         Hoe lang zal mijn inkomen op hetzelfde niveau blijven? Door allerlei oorzaken kan uw inkomen dalen. Bijvoorbeeld als gevolg van pensionering, werkloosheid, arbeidsongeschiktheid enzovoort. Voorziet u dat in de nabije toekomst met een daling van uw inkomen te maken zou kunnen krijgen, dan kunt u beter geen lening met een lange looptijd afsluiten.

·         Krijg ik in de nabije toekomst te maken met hogere kosten? U kunt bijvoorbeeld hogere uitgaven verwachten voor noodzakelijk groot onderhoud aan uw woning, of omdat uw schoolgaande kinderen meer geld zullen gaan kosten. Door de hogere uitgaven heeft u straks mogelijk geen ruimte meer in uw budget voor een aflossing.

Ga shoppen: vergelijk voorwaarden en rente

Kredietgevers zijn verplicht een overzicht van hun voorwaarden en rentepercentages beschikbaar te stellen. De verschillen tussen de rente die in rekening wordt gebracht, hangen niet alleen af van de vorm van het krediet (doorlopende lening, huurkoop enz.). Elke kredietgever hanteert binnen de wettelijke maxima zijn eigen tarieven. Die maximale rente is voor kleinere kredieten hoger dan voor grotere geleende bedragen. De reden daarvoor is dat de kosten die de kredietverstrekker moet maken, voor kleine kredieten naar verhouding hoger zijn.

Het is belangrijk vooraf een goede vergelijking te maken tussen de verschillende kredietgevers. Een procent renteverschil kan al flink wat uitmaken. Overigens is het ook steeds van belang naar andere voorwaarden te kijken: de mogelijkheid tot vervroegde aflossing, een overlijdensrisicoverzekering, enz. Banken en andere kredietverstrekkers zijn verplicht om het zogeheten effectieve rentepercentage op te geven. Dat zijn de werkelijke kosten van het krediet uitgedrukt in een rentepercentage per jaar. Alleen aan de hand van dit effectieve rentepercentage kunt u de verschillende kredietaanbiedingen vergelijken. Lenen en de belasting
Wie leent betaalt rente. "Rente" is dus eigenlijk de prijs van geld.

Als het gaat om een hypotheek voor uw eigen eerste huis, dan is de rente volledig aftrekbaar. Dat geldt dus niet voor een woning die u aan een ander verhuurt of voor een tweede woning. Het geldt ook niet als u (een deel van de hypothecaire lening) gebruikt voor iets anders: een reis, een boot, een auto, etc. In dat geval en in alle andere gevallen heet uw geldlening in belastingtermen "consumptief krediet". In het Belastingstelsel 2001 is de aftrekbaarheid van consumptief krediet afgeschaft. Houd daar dus rekening mee, want dat geldt ook voor leningen die daarvoor waren afgesloten!

U heeft het vast en zeker wel eens gezien in advertenties: de kleine letters met de mededeling "toetsing en registratie bij BKR in Tiel". Wat zit daar achter?

BKR staat voor Bureau Krediet Registratie. Het is een stichting die ruim 30 jaar geleden werd opgericht en haar kantoor in Tiel heeft. BKR heeft als taak het leen- en aflosgedrag van consumenten in Nederland te registreren. Alle beroepsmatige kredietverstrekkers (banken, financieringsondernemingen en creditcardorganisaties) zijn verplicht bepaalde gegevens aan het BKR door te geven. Zij zijn óók verplicht gegevens op te vragen als ze een lening willen verstrekken.

Wat wordt er geregistreerd en waarom, vraagt u zich waarschijnlijk af. Eerst iets over het "waarom", daarna het "wat".

Voorzorg tegen overcreditering
Wie geld leent, neemt daarmee een aantal verplichtingen op zich met de belofte die in de toekomst na te komen: regelmatig af te lossen. Maar de toekomst bevat veel onzekerheden en de verleiding van geld is altijd aanwezig. Arm of rijk, dat blijkt daarbij niet uit te maken. Er zijn dus risico’s. Dat is een reden om de nodige zorgvuldigheid te betrachten. Voor u zelf én voor de geldgever.

De geldgever wil natuurlijk zijn geld terug zien en daarom voorkomen dat iemand onverantwoord veel geld leent. Daarom zoekt de bank altijd naar enige zekerheden voordat u geld te leen krijgt. Zo zal de bank willen weten waar u woont, of u een baan heeft en hoeveel u daarmee verdient. Om te voorkomen dat iemand lening op lening stapelt of niet aflost, zal de geldgever ook willen weten of u elders al geld geleend heeft en of u eerder betalingsproblemen had of nog heeft.

De geldgever kan uw leen- en aflosgedrag nagaan bij BKR. Tegenover dat recht staat ook een plicht: de geldgever die een lening verstrekt moet dat melden bij BKR. Deze registratie is dus een voorzorg tegen problematische schulden. Dat is een voordeel voor de bank, maar zeker ook voor u. Als de bank kan zien dat u altijd goed van betalen bent geweest, zal hij u immers graag als klant hebben. BKR en de aangesloten organisaties dragen zo bij aan een verantwoorde kredietverlening.

De registratie werkt daardoor als een soort keurmerk: voor de instelling waarvan u geld leent en voor uzelf als geldlener. U doet er daarom verstandig aan alleen geld te lenen als er sprake is van registratie bij BKR. Dat biedt ook uzelf meer garanties.

Wat wordt er geregistreerd en hoe lang?
Als u geld leent en het gaat om een bedrag vanaf ongeveer € 450, dan moet de geldgever die lening aanmelden bij BKR. Daar worden dan bijgehouden: uw naam en adres, geboortedatum, het soort lening, de hoogte ervan en de eerste en laatste maand van aflossing. Heeft u meer dan 2 maanden betalingsachterstand, dan meldt de geldgever dat ook, maar niet voordat hij contact met u heeft opgenomen.

Bij een aantal kredietvormen (zoals klantenkaarten of een krediet gekoppeld aan een betaalrekening) wordt niet het daadwerkelijk opgenomen krediet geregistreerd, maar het mogelijk op te nemen krediet. Dit betekent dat -zelfs als u niets heeft opgenomen- u toch al een deel van uw totale kredietruimte heeft gebruikt. Hierdoor kunt u moeite hebben een nieuw krediet te krijgen.
Heeft u al vijf jaar geen krediet meer lopen, dan verdwijnen al uw gegevens uit de registratie: u bent dan weer een onbekende voor het BKR.

De registratie is beperkt tot kredieten en middelen waaruit eenvoudig een krediet kan voortvloeien (zoals creditcards, winkelpassen). Huurschuld staat er dus niet in. Ook de lening die u bij familie afsluit wordt niet geregistreerd. Een studieschuld evenmin (hoewel dat in de toekomst waarschijnlijk wel gaat gebeuren). Uw hypotheek wordt ook niet opgenomen, behalve als u een betalingsachterstand heeft van meer dan 120 dagen.

De Nederlandse privacywetgeving is duidelijk en streng: u kunt uw registratie dus inzien. U kunt zien wat er van u geregistreerd staat en wie uw gegevens geraadpleegd heeft. Stap naar een bank met uw legitimatiebewijs en 5 euro en (praktisch) elke bank kan het voor u regelen.

Meer informatie op de website van het BKR.

Bron: Nibud